มารยาทเล่มน้อย

เรียบเรียงโดย : ท่านผู้หญิงดุษฏีมาลา  มาลากุล

๑ จรรยา  คือ   ความประพฤติที่ควรประพฤติได้แก่  ความมีมารยาทดี   ความต้อนรับเชื้อเชิญ  ความอดกลั้น  และความเมตตากรุณา

๒ มรรยาทหรือมารยาท   คือ  กิริยาวาจาที่ถือว่าสุภาพเรียบร้อย  ซึ่งบางขณะต้องประกอบด้วยการเสียสละ  ความพอใจส่วนตัว   เพื่อทำความพอใจให้ผู้อื่น

๓ ชาติไทยได้ชื่อว่า  เป็นชาติที่มีมรรยาทงามที่สุดในโลก  เพราะบรรพบุรุษของไทยได้วางแบบอย่างมรรยาทไว้อย่างเหมาะสม

๔ แบบอย่างมรรยาทของชาติไทยเป็นหลักการไม่มีวันล้าสมัย  จึงใช้ได้ทุกโอกาส  ทุกสมัย  และทุกที่

๕ มรรยาทที่ถือว่างาม  สำหรับสังคมที่ดีของไทยย่อมนำไปใช้ในสังคมที่ดีของชาติอื่นได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

๖ กุลบุตร  คือ   ลูกชาย(ไม่ว่าจะเป็นชาติใด)ที่ได้รับการศึกษาอบรมแล้วย่อมเป็นผู้มีอัธยาศัยสุภาพและความประพฤติเรียบร้อย

๗ กุลบุตรย่อมมีความเหนี่ยวรั้งใจตนเอง และมีความละอายใจต่อบาป

๘ กุลบุตรไม่มั่วสุมกับสิ่งที่ไม่ดีงาม  เช่น  เป็นนักดื่มและนักการพนัน

๙ กุลสตรี  คือ  ลูกผู้หญิง(ไม่ว่าจะเป็นชาติใด)ที่ได้รับการศึกษาอบรมแล้ว  ย่อมเป็นผู้มีอัธยาศัยสุภาพและมีความประพฤติเรียบร้อย

๑๐ กุลสตรี  ย่อมีความเหนี่ยวรั้งใจตนเองและมีความละอาย  ไม่ประพฤติการอันรู้อยู่แก่ใจว่าไม่เหมาะสมที่สุภาพสตรีจะประพฤติ

๑๑ กุลสตรี  ย่อมสำนึกในความเป็นสตรี  และมีความสำรวม  กาย  วาจาและใจ  อยู่เป็นนิตย์  ไม่ส่งเสียงอื้ออึ่ง   ไม่ทำตนสนิทสนมหรือหยอกเย้ากับบุรุษทั้งในที่ลับและที่เปิดเผย  ไม่พูดจาหยาบคาย  และไม่ปล่อยใจให้ฟุ้งซ่าน

๑๒ กุลสตรี  ไม่แต่งตัวและแต่งหน้ามากจนเกินไป

๑๓ กุลบุตรและกุลสตรี  เป็นผู้มีมรรยาทอันได้ขัดเกลาแล้วอย่างเรียบร้อยจึงเรียกสั้นๆว่าเป็นผู้มีมรรยาท

๑๔ ผู้มีมรรยาท  คือ  ผู้ที่รู้จัก“หัวนอนปลายเท้า” ในร่างกายของเรา เราถือว่าศีรษะเป็นของสูง และถือว่าเท้าเป็นของต่ำ

๑๕ ผู้มีมรรยาทไม่ถูกต้องศีรษะหรือบ่าผู้ใด  นอกจากผู้นั้นจะเป็นเด็กยังไม่เดียงสา  ซึ่งการจับต้องนั้นทำไปเพื่อความเอ็นดู

๑๖ ผู้มีมรรยาทไม่ข้ามกรายหรือยืนค้ำยืนศีรษะผู้ใด  ไม่ว่าผู้นั้นจะเป็นคนสูงกว่าหรือต่ำกว่าหรือมีฐานนะเสมอกัน

๑๗ ผู้มีมรรยาทไม่รับของหรือส่งของข้าม  หรือเฉียดศีรษะผู้ใด  ไม่ว่าผู้นั้นจะมีฐานะสูงหรือต่ำยากจนมากเพียงใด

๑๘ ผู้มีมรรยาท ถือว่าเท้าเป็นของต่ำ ฉะนั้นไม่ใช้เท้าชี้สิ่งใดและไม่วางรองเท้าไว้ทางหัวนอน

๑๙ ผู้มีมรรยาทย่อมระมัดระวังในขณะที่จะลุกจะนั่งจะยืนและจะเดิน  มิให้กระทบกระทั่งผู้ใด  หรือของสิ่งใด

๒๐ ผู้มีมรรยาทย่อมส่งของให้ผู้อื่นโดยสุภาพ  ไม่โยนไปหรือผลักไป

๒๑ ผู้มีมรรยาทย่อมมีกิริยาอันสำรวมอยู่เสมอ  เฉพาะอย่างยิ่งไม่นั่งไขว่ห้างเฉพะหน้าผู้ใหญ่  ไม่เท้าสะเอวพูดกับผู้ใหญ่  ไม่เอามือล้วงกระเป๋าเสื้อหรือกางเกงขณะพูดกับผู้ใหญ่

๒๒ ผู้มีมรรยาท ไม่ล่วงเกินผู้ใด  แม้ในสิ่งเล็กน้อย   เช่นไม่บุกบั่นเข้าไปใช้สิ่งใดแม้เป็นของสาธารณะในขณะที่ผู้อื่นกำลังใช้อยู่  ในการใช้ของสาธารณะทุกอย่างผู้มีมรรยาทย่อมช่วยกันรักษาให้สะอาดและเรียบร้อย

๒๓ ผู้มีมรรยาทย่อมช่วยกันรักษาของทุกอย่างอันเป็นสาธารณะให้สะอาดและเรียบร้อย  ไม่ทำให้สกปรก  รก  เปื้อน  หรือเสียหาย  ไม่ขีดเขียนตามกำแพง  ผนัง หรือที่ไดๆเพราะการทำเช่นนั้นเป็นฯ การทำลายของสาธารณะ

๒๔ ผู้มีมรรยาทย่อมถือเป็นหน้าที่ที่จะต้องระวังรักษาสมบัติของชาติ ได้แก่ ศิลปะและโบราณสถานให้คงอยู่ถาวร  เพื่อเป็นมรดกของชาติไทยสืบต่อไป  ไม่ทำลาย  ไม่หยิบฉวยหรือขุดค้นเอาเป็นสมบัติส่วนตนเป็นอันขาด  เมื่อพบเห็นผู้ใดทำลายหรือหยิบฉวยสมบัติของชาติไปต้องแจ้งให้เจ้าหน้าที่ทราบโดยเร็วที่สุด

๒๕ ผู้มีมรรยาทย่อมยืนและเดินด้วยท่าทางอันสุภาพเรียบร้อย  ไม่ส่ายไหล่ หรือแกว่งแขนจนเกินไป  ไม่ส่งเสียงเอ็ดอึง  ไม่หยอกล้อกันกลางถนน  ไม่เดินรับประทานอาหารและไม่ทิ้งสิ่งที่ตนไม่ต้องการลงในที่สาธารณะ

๒๖ เมื่อไปบ้านผู้อื่นผู้มีมรรยาทย่อมสั่นกระดิ่งหรือเคาะประตูให้คนในบ้านทราบไม่ละลาบละล้วงเข้าไปในห้องก่อนได้รับเชิญเมื่อจะเข้าห้องในบ้านเรือนหรือแม้ที่ทำงานของผู้ใด  ก็เคาะประตูให้เจ้าของทราบก่อน

๒๗ ผู้มีมรรยาทย่อมสำรมกิริยาวาจายิ่งขึ้นเมื่อมิได้อยู่ในบ้านเรือนของตนเอง

๒๘ เมื่อเข้าไปในบ้านเรือนผู้ใดผู้มีมรรยาทย่อมไม่หยิบสิ่งของเขามาดู

๒๙ ผู้มีมรรยาทย่อมไม่อ่านจดหมายของผู้ใดโดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของ

๓๐ ผู้มีมรรยาทไม่พูดสอดหรือชิงพูดและเมื่อผู้ใดพูดดัวยก็ตอบไม่นิ่งเฉยเสียการพูดด้วยการเสียงดังเกินไปเป็นมรรยาทที่ไม่งาม

๓๑ เมื่อผู้ใหญ่พูดด้วยต้องหันมาฟังและรับคำก่อน  ไม่หันหลังเดินออกเสียเฉยๆเมื่อพูดกับผู้ใหญ่ควรนั่งให้เรียบร้อย  ถ้าในโอกาสที่ควรยืนก็ยืนโดยสำรวมแม้เมื่อยืนอยู่หรือนั่งอยู่โดยลำพัง  ถ้าผู้ใหญ่ผ่านมาในระยะใกล้ชิดก็ควรแสดงคารวะโดยยอบตัวลง

๓๒ ผู้มีมรรยาทไม่ตะโกนคำที่หยาบคาย  และไม่ใช้ภาษาที่หยาบคายในการสนทนาไม่ว่าในกรณีใดๆการกล่าวคำหยาบตอบกันมิใช่เป็นการแสดงความสนิทสนมแต่เป็นการแสดงมารยาททรามต่อกัน

๓๓ ผู้มีมรรยาทย่อมพูดจาด้วยถ้อยคำและสำนวนอันเรียบร้อยและออกกสำเนียงได้ชัดเจนถูกต้องทุกถ้อยคำ  การพูดด้วยสำนวนและสำเนียงอันถูกต้องแสดงให้เห็นความเป็นผู้มีการศึกษาดี

๓๔ ผู้มีมรรยาทไม่ล้วง  แคะ  แกะ  เกา  หรือหาวเรอต่อหน้าผู้อื่น  แม้จะไอหรือจามก็ต้องใช้ผ้าเช็ดหน้าปิดปาก

๓๕ ผู้มีมรรยาทไม่บ้วนน้ำลาย  หรือสั่งขี้มูกลงบนถนนหรือที่สาธารณะใดๆถ้าจำเป็นต้องสั่งน้ำมูกหรือบ้วนคายสิ่งหนึ่งสิ่งใดให้สั่งหรือบ้วนคายใส่ผ้าเช็ดหน้าของตน

๓๖ ผู้มีมรรยาทไมดูดมือแทนการล้างมือ

๓๗ ผู้มีมรรยาทไม่จ้องดูผู้ใดโดยเพ่งพิศเหลือเกิน

๓๘ ผู้มีมรรยาทไม่นำสิ่งที่น่ากระดากมาเล่าให้แขกฟัง  และไม่กล่าวถึงเรื่องร้ายในงานมงคล

๓๙ ผู้มีมรรยาทมีความเกรงใจผู้อื่นอยู่เป็นนิตย์

๔๐ ผู้มีมรรยาทไม่ลืมที่จะส่งของซึ่งผู้อื่นได้สงเคราะห์ให้ตนยืม

๔๑ ผู้มีมรรยาทไม่ข่มเหง  แต่ต้องช่วยเหลือผู้ที่อ่อนแอ  เช่น  เด็กหรือผู้หญิง หรือคนชรา

๔๒ ผู้มีมรรยาทไม่หาประโยชน์ใส่ตนด้วยอาการที่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน

๔๓ ผู้ฉวยโอกาสเอา





บทความล่าสุด