ในเดือนเมษายน  ๒๕๓๓  เจ้าหน้าที่ศูนย์พัฒนาสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดเชียงราย ได้ปรารภและปรึกษาถึงที่ดินเขตป่าสงวนด้านหลังเขา  ต่อจากบริเวณสร้างพระเจดีย์ซึ่งมีป่าอุดมสมบูรณ์ที่สัดในบริเวณนี้ว่าสมควรได้รับการอนุรักษ์  เนื่องจากบริเวณพื้นที่ป่าในปัจจุบันทั้งที่ดอยแม่สลองและส่วนนอกเหลือไม่มากนัก  จึงได้ทำการสำรวจบันทึกภาพขอบเขตในการนำเสนอเบื้องต้น  ก็ได้รับความเห็นชอบจากท่านพระครูศีลคุณากร  เจ้าคณะอำเภอเมืองเชียงราย  พะเยาและ พลตรี แป้ง  มาลากุล  ณ  อยุธยา  ผู้บังคับการจังหวัดทหารบกเชียงรายในขณะนั้น  ต่อมาในวันวิสาขบูชาปีเดียวกัน  จึงได้นำเรื่องนี้บรรทุกรายงานย่อกราบทูลสมเด็จพระสังฆราชเพื่อทรงทราบ  พระองค์ทรงมีพระดำริเห็นชอบและมีพระบัญชาในการริเริ่มดำเนินการให้ถูกต้องเป็นกิจจะลักษณะจากนั้นก็ได้รับคำแนะนำการดำเนินการจาก พลโท สุพิทย์  วรอุทัย  ปลัดบัญชีทหารในขณะนั้น

ต่อมาในเดือนมิถุนายนปีเดียวกัน ได้มีการประชุมในเรื่องอนุรักษ์ป่าให้เป็นเขตอภัยทาน  รวม  ๓  ครั้ง  โดยการประสานงานของท่าน พลตรี  แป้ง กับคณะสงฆ์  คณะกรรมการหมู่บ้าน  หน่วยราชการส่วนจังหวัดระดับอำเภอ  กรมป่าไม้  รวมทั้งผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย  จนเป็นที่ตกลงว่าพื้นที่เขตอภัยทานตามพระดำริมีจำนวน  ๒๕,๒๗๐  ไร่ หรือ ๔๐.๔๑  ตร.กม. จากบริเวณก่อสร้างพระเจดีย์ถึงชายแดนไทย-พม่า ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสองสาย  คือ แม่น้ำจัน และน้ำแม่สลอง โดยกำหนดวัตถุประสงค์และโครงการดำเนินงานว่าเพื่อร่วมทำการอนุรักษ์  บูรณะ  พัฒนารักษาสภาพป่า  สิ่งแวดล้อมที่มีคุณค่าของชาติ  อันได้แก่ ป่าไม้  ต้นน้ำลำธารและสัตว์  รวมทั้งการพัฒนาคุณภาพของชีวิตชาวไทยภูเขาในพื้นที่   เพื่อน้อมถวายในวโรกาสที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี  ทรงเจริญพระชมมายุครบ ๘๐ พรรษาและได้มีการจัดพิธีเปิดเขตอภัยทานเมื่อ ๑๘  สิงหาคม  ๒๕๓๓  โดยพระพรหมมุนี เจ้าคณะภาค ๔,๕,๖  และ ๗ ซึ่งมาปฏิบัติหน้าที่แทนองค์สมเด็จพระสังฆราช

หลังจากเปิดเขตอภัยทานได้เพียง ๒ ปี สภาพป่าที่เสื่อมโทรมส่วนหนึ่งก็เริ่มฟื้นตัวโดยธรรมชาติ และอีกส่วนหนึ่งก็ได้รับการฟื้นฟูด้วยความร่วมแรงร่วมใจของหน่วยราชการ  เอกชนและประชาชน  พลตรี แป้ง  ในฐานะผู้ประสานงานโครงการได้เดินทางเข้าไปตรวจเยี่ยมความคืบหน้าเป็นระยะๆ  และได้เป็นแกนนำคนสำคัญในการสนับสนุนการก่อสร้างศาสนวัตถุในวัดสันติคีรี  ด้วยการสนับสนุนปัจจัย ๔  แก่พระภิกษุสามเณรอย่างต่อเนื่อง  จนความผูกพัน  การอนุเคราะห์  การสนับสนุนที่มีต่อวัดสันติคีรีแน่นแฟ้นมากขึ้นทุกขณะ  ไม่ว่าจะเป็นไปโดยส่วนตัวหรือส่วนรวม  และทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ  จนถึงปัจจุบัน ดังบันทึกของพระศิริวัฒน์  สิริวัฑฒโน ความว่า

“ปี พ.ศ.๒๕๓๒  ท่าน (หมายถึงพลเอกแป้ง)  ได้เป็นประธานจัดทอดผ้าป่า  ณ วัดสันติคีรีในเดือนตุลาคม  พร้อมกับถวายพระพุทธปฏิมาปางประจำวันศุกร์ปิดทอง  ขนาดความสูง ๑.๗๑  เมตร

ปี พ.ศ.๒๕๓๗  ท่านได้ชักชวนเพื่อนๆ ซึ่งประกอบด้วยพลเอก มงคล  อัมพรพิสิฎฐ์   พลเอกเชษฐา  ฐานะจาโร  พลเอก อนุสรณ์  กฤษณะเศรณี  พลเอก วัลลภ  จิตตฤกษ์ และตัวท่านเอง ได้ร่วมกันเป็นเจ้าภาพสร้างวัดเบญจวัคคีย์  ทั้ง ๕  เพื่อประดิษฐานหน้าองค์พระประธานในอุโบสถ  ซึ่งเป็นปางทรงแสดงปฐมเทศนาซึ่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  ทรงเป็นประธานให้กับวัดสันติคีรี  เนื่องในวโรกาสที่ทรงมีพระชนมายุครบ ๓ รอบพระพรรษาในปี พ.ศ.๒๕๓๔  พระเบญจวัคคีย์ทั้ง ๕ นั้น  ท่านได้เป็นผู้นำถวายในเดือนตุลาคม  พร้อมด้วยฉัตร ๙  ชั้นเหนือองค์พระปฏิมา  และในปีเดียวกันนั้นเอง  ท่านได้ถวายการปิดทองพระพุทธรูปองค์ประธานในวิหารทั้ง ๒ องค์  รวมถึงพระโมคคัลลานะ  พระสารีบุตรในวิหาร  ถวายการปิดทองรูปหล่อเหมือนสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) พรหมรังสี  เท่าองค์จริง  ซึ่งคณะท่านผู้มีจิคศรัทธาจากกรุงเทพมหานครนำมาถวายจำนวน  ๒ องค์  ปัจจุบันประดิษฐาน ณ อุโบสถและศาลาฉัน  แห่งละหนึ่งองค์  รวมมูลค่ากว่าหนึ่งแสนบาท  ระหว่างการพรรษา(กันยายน) ๒๕๔๗  นี้  ได้เกิดการไหลของดินจากบริเวณพระบรมธาตุฯ  อันเนื่องมาจากการชะของน้ำฝนและน้ำจากภูเขา  ด้วยความเป็นห่วงที่จะเกิดอันตรายและเสียหายหนักในระยะต่อไป  ท่านจึงได้ขอความกรุณาจาก ดร.รชฎ  ได้ให้คำแนะนำและได้ออกแบบสำหรับการแก้ไขปัญหาดังกล่าวถวายแก่วัดด้วย

ต้นปี พ.ศ.๒๕๓๘  เนื่องจากยานพาหนะของวัดประสบอุบัติเหตุเมื่อสิงหาคม  ๒๕๓๗  จนไม่สามารถนำมาซ่อมแซมใช้งานใหม่ได้  ท่านได้รวบรวมและถวายปัจจัย  เพื่อจัดหายานพาหนะใหม่  เพื่อใช้งานในกิจกรรมต่างๆของวัดต่อไป  โดยที่นอกจากท่านพลเอก แป้ง แล้วก็ประกอบไปด้วย พลเอก วิมล   วงศ์วานิช  อดีตผู้บัญชาการทหารบกและคุณปีย์  มาลากุล ณ อยุธยา  พี่ชายของท่านร่วมถวายปัจจัยในการจัดหายานพาหนะครั้งนี้  จำนวนท่านละ ๑๐๐,๐๐๐  บาท  รวม  ๓๐๐,๐๐๐  บาท ภายหลังที่ออกพรรษาแล้วท่านได้เป็นประธานจัดพิธีทอดกฐินสามัคคีขึ้นไปทอดที่วัด  ซึ่งได้มีคณะบุคคลทั้งจากกรุงเทพฯและเชียงรายรวมทั้งชาวบ้านแม่สลอง ได้ร่วมพิธีกับท่านอย่างมากมาย

ปี พ.ศ.๒๕๓๙  ท่านได้เรียนเชิญ  ท่านผู้บัญชาการทหารสูงสุด พลเอก มงคล  อัมพรพิสิฎฐ์และคณะบุคคลจากส่วนต่างๆ ร่วมจัดกฐินสามัคคีมาทอด  ณ  วันสันติคีรีเช่นเคย  รวมทั้งถวายเป็นเงินสนับสนุนกิจกรรมในโรงการในเขตอภัยทานของวัดด้วย ในปีนี้คณะของท่านได้ถวายปัจจัยกว่า ๑ ล้านแปดแสนบาท

เดือนพฤษภาคม  พ.ศ.๒๕๔๐  พระบรมธาตุเจดีย์ฯ ซึ่งสร้างเสร็จสมบูรณ์แล้ว  พร้อมที่จะประกอบพิธียกฉัตร ซึ่งสมเด็จพระญาณสังวร  สมเด็จพระสังฆราช  เสด็จเป็นองค์ประธานฝ่ายสงฆ์  ส่วนฝ่ายฆราวาสนั้น  พลเอก ชวลิต  ยงใจยุทธ  เป็นประธานพร้อมทั้งข้าราชการผู้ใหญ่ฝ่ายทหาร  นำโดยท่านผู้บัญชาการทหารสูงสุด  และฝ่ายพลเรือนนำโดยท่านผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย  ซึ่งท่านพลเอก แป้ง ก็ได้เข้าร่วมในการประกอบพิธีดังกล่าวด้วย  ภายหลังจากที่ออกพรรษาปีเดียวกันแล้ว  ท่านก็ได้นำคณะขึ้นไปทอดกฐินเช่นเคย  และได้ถวายปัจจัยจำนวน  ๑๐๐,๐๐๐  บาท  เพื่อร่วมสร้างศาลาประดิษฐานรูปเหมือน และอัฐิพระมงคลวุฒาจารย์ (หลวงปู่เม็งราย)  ผู้บุกเบิกและริเริ่มก่อตั้งสำนักสงฆ์สันติคีรี

ปี พ.ศ.๒๕๔๑  ท่านได้ช่วยประสานงานเกี่ยวกับการซ่อมการพังทลายของดิน  บริเวณฐานพระบรมธาตุเจดีย์และเรื่องการขอพื้นที่ตั้งวัดกับทางกองบัญชาการทหารสูงสุดและได้นำคณะขึ้นไปทอดกฐินที่วัด  ซึ่งไม่แน่ใจว่าครั้งนี้อาจจะเป็นการทอดกฐิน  ณ  วัดสันติคีรี  ระหว่างรับราชการครั้งสุดท้ายของท่าน  เนื่องจากท่านจะครบเกษียณราชการในเดือนกันยายน พ.ศ.๒๕๔๒  ที่กำลังจะมาถึงนี้

สืบเนื่องจากงานก่อสร้างพระบรมธาตุเจดีย์ฯ แล้ววัดสันติคีรีก็ได้ทำกิจกรรมอันเป็นสาธารณประโยชน์ซึ่งท่าน พลเอก แป้ง  ได้มีบทบาทสำคัญในการร่วมริเริ่มโครงการกำหนดเขตอภัยทานของวัดสันติคีรี  ซึ่งเป็นพื้นที่ต่อจากบริเวณก่อสร้างพระบรมธาตุฯ  ถึงบริเวณชายแดนไทย-เมียนมาร์  ซึ่งเป็นพื้นที่ลุ่มน้ำชั้นหนึ่งเอ  จำนวนพื้นที่ ๒๕,๒๗๐  ไร่ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อบูรณะพัฒนารักษาสภาพป่าและพัฒนาคุณภาพชีวิต   และทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ  เมื่อ ๑๘  สิงหาคม ๒๕๓๓  หลังจากนั้นท่านได้ให้การสนับสนุนการดำเนินงานของโครงการเขตอภัยทาน  เพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์  แม้ว่าท่านจะย้ายไปดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการมณฑลทหารบก ๓๓ จังหวัดเชียงใหม่  และเจ้ากรมกิจการพลเรือนทหารบก ผู้ช่วยเสนาธิการทหารบก  รองเสนาธิการทหารบก  หัวหน้าคณะเสนาธิการและผู้อำนวยการสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง ๕ แล้วก็ตาม ทั้งนี้ ภายหลังจากการประกาศเขตอภัยทานเมื่อกลางปี ๓๓ แล้ว  โครงการฟื้นฟูสภาพป่านั้นจะเป็นไปในรูปแบบของกิจกรรมเฉพาะครั้งคราว โดยร่วมกับหน่วยงานราชการ เอกชนในพื้นที่ และชาวบ้านเท่านั้น”

ด้วยความมีจิตศรัทธาในการบำเพ็ญกุศล และช่วยกิจการของทางวัดอยู่เสมอมิได้ขาด  ดังนั้น ในเดือนตุลาคม ๒๕๔๑  พลเอก แป้ง จึงได้รับพระราชทานโล่จาก  สมเด็จพระญาณสังวร  สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปรินายก  และได้รับของที่ระลึกในฐานะผู้บำเพ็ญประโยชน์แก่วัดสันติคีรีอย่างสม่ำเสมอด้วย

สำหรับเขตอภัยทานที่ทำพิธีเปิดไปเมื่อวันที่ ๑๘  สิงหาคม  ๒๕๓๓  นั้น มีชาวบ้านอาศัยอยู่บนพื้นที่ทำกินประมาณ ๕,๐๐๐ ไร่  จำนวน ๕ หมู่บ้านประกอบด้วย เผ่าอีก้อ และมูเซอ จากการสำรวจข้อมูลสภาวะเศรษฐกิจและสังคม  เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนา  เมื่อปลายปี ๒๕๓๔ พบว่าราษฎรทุกหมู่บ้านมีความเคารพเลื่อมใสในสถาบันพุทธศาสนาและให้ความร่วมมือในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเป็นอย่างดี ทั้งยังร่วมกันทำกิจกรรมที่ยังประโยชน์ต่อสาธารณะในวันสำคัญอย่างพร้อมเพรียงตลอดมา

การดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของเขตอภัยทาน  ได้ปรากฏในเชิงรูปธรรมเด่นชัดขึ้น  เมื่อพระศิริวัฒน์  สิริวัฑฒโน  ได้เริ่มโครงการด้านพัฒนาคุณภาพชีวิต  ด้วยการจัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขึ้นที่หมู่บ้านแม่จันหลวง เมื่อเดือนมกราคม ๒๕๓๖  และเริ่มทำการเรียนการสอนเมื่อวันที่  ๑๕ มีนาคม ๒๕๓๖  โดยมีคณะทำงานอยู่ภายใต้สังกัดวัดสันติคีรีเอง  การดำเนินงานเป็นไปอย่างต่อเนื่อง มีการขยายผลโครงการอาหารกลางวันเด็กเล็กไปที่หมู่บ้านแม่เต๋ออีก ๑ แห่ง เมื่อ ๖ มิถุนายน ๒๕๓๗

ความคืบหน้าในด้านต่างๆของโครงการ  โดยเฉพาะงานพัฒนาเด็กเล็ก กล่าวโดยสรุปได้ดังนี้

? ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแม่จันหลวง

บ้านแม่จันหลวงเป็นหมู่บ้านชาวเขาเผ่าอาข่า (อีก้อ)  ในเขตอภัยทานแห่งแรก  ที่ทางคณะกรรมการเขตอภัยทาน  ได้ริเริ่มจัดให้มีกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านการศึกษา  เนื่องจากในอดีตที่ผ่านมายังไม่มีหน่วยงานใดเข้าไปปฏิบัติงานด้านการศึกษาให้ชุมชนแห่งนี้เลย  จนปี ๒๕๓๔  มูลนิธิพัฒนาชุมชนในเขตภูเขา  จึงได้ส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปปฏิบัติงานด้านการสอนหนังสือให้เป็นครั้งแรก  แต่ความหลากหลายของผู้เรียนทำให้ครูผู้สอนดูแลไม่ทั่วถึง  ดังนั้นเพื่อแบ่งเบาภาระครูผู้สอนและเพื่อให้เด็กเล็กได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด  พระศิริวัฒน์  สิริวัฑฒโนและคณะกรรมการเขตป่าอภัยทาน  จึงมีความเห็นพ้องต้องกันให้จัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขึ้น  เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตทั้งด้านการศึกษาและสุขอนามัยรวมถึงการปลูกฝังคุณธรรม  จริยธรรมแก่เด็กด้วย

หลังการพัฒนาระยะหนึ่งพบว่าเด็กบางคนมีความพร้อมในขั้นที่สามารถไปเรียนต่อชั้นประถมได้  และเด็กอีกจำนวนไม่น้อยสามารถช่วยผู้ปกครองทำปุ๋ยหมัก  โดยอาศัยวัสดุที่หาได้ในหมู่บ้าน  ประการสำคัญ คือ จากที่ได้มีการพัฒนาช่วยให้เด็กสามารถเข้าใจภาษาไทย  จนสื่อความหมายด้วยการออกเสียงได้ชัดเจน  ทั้งยังเรียนรู้เกี่ยวกับการรวมกลุ่ม การทำงานเป็นทีม  การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน  ทำให้เด็กมีความคิดสร้างสรรค์  โดยสื่อออกมาเป็นภาพวาด  ทั้งบนพื้นดินและบนกระดาษได้อย่างงดงาม  ทางด้านร่างกาย  ก็เติบโตแข็งแรงได้ตามเกณฑ์มาตรฐาน  รู้จักรักษาความสะอาดของร่างกายได้ดีขึ้น  ขณะเดียวกันทางโครงการก็ได้ดำเนินการปลูกฝังด้านจริยธรรม  คุณธรรมอันดีงาม  และหลักการทางพุทธศาสนาไปพร้อมด้วย  โดยใช้ภาคปฏิบัติ  เช่น  การสอนให้รู้จักช่วยกันปลูกต้นไม้  ดูแลต้นไม้  การสวดมนต์และทำสมาธิ  เป็นต้น  ช่วยให้เด็กมีหลักยึดเหนี่ยวทางจิตใจ  ปรากฏว่าผู้ปกครองต่างให้ความสำคัญและให้ความร่วมมือในการส่งเด็กมาเข้าเรียนเป็นอย่างดี

กิจกรรมด้านการสาธารณสุข เป็นกิจกรรมหลักอีกกิจกรรมหนึ่งที่ทางโครงการจัดให้มีขึ้น  โดยจัดตั้งเป็นศูนย์กลางสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่หมู่บ้านแม่เต๋อ  เนื่องจากชาวไทยภูเขา  มีความยากลำบากในการเดินทางมาใช้บริการด้านสาธารณสุข  ที่สถานีอนามัยประจำตำบล  อีกทั้งชาวบ้านเองก็มีรายได้น้อยและสถานีอนามัยไม่อาจเปิดทำการรักษาในวันเสาร์-อาทิตย์ได้  ทำให้บางครั้งชาวบ้านประสบปัญหาความเรื้อรังของโรคต้องใช้เวลาในการบำบัดรักษาที่ยาวนานมากขึ้น  รวมทั้งต้องหมดเปลืองค่ารักษาพยาบาลเพิ่มขึ้น  ในการดำเนินงานนอกจากการจัดให้มีตู้ยา  ยาประจำหมู่บ้าน  รวมถึงการให้บริการวัคซีนแม่เด็กแล้ว  ยังจัดให้มีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำการอยู่  เพื่อแวะเวียนไปให้ความรู้  ความเข้าใจด้านสาธารณสุขแก่ครู  ผู้ดูแลเด็กหรือเยาวชนตัวแทนของหมู่บ้านด้วยผลการดำเนินงานปรากฏเป็นที่น่าพอใจ

ด้านการเกษตรและการฟื้นฟูสภาพป่า ซึ่งเป็นเป้าหมายหลักของโครงการ  ตามวัตถุประสงค์ ๔ ประการ  ในการประกาศเขตอภัยทานที่ประกอบด้วย

»  เพื่อร่วมอนุรักษ์  บูรณะ  พัฒนารักษาสภาพป่า  และสิ่งแวดล้อมที่มีคุณค่าของชาติ  อันได้แก่  ดิน  น้ำ  ป่าไม้ และสัตว์ป่า  ในเขตอภัยทานซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร  (แม่จัน-แม่สลอง)  ให้คงมีสภาพสมบูรณ์ตลอดไป

»  เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตชาวไทยภูเขา  ในพื้นที่เขตอภัยทานให้สามารถพึ่งตนเองได้  และอยู่ร่วมกับป่าด้วยการเกื้อกูลซึ่งกันและกัน

»  เพื่อเสริมสร้างพัฒนาเยาวชนให้เติบโตอย่างมีคุณภาพ  เพื่อเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศ

»  เพื่อแก้ปัญหาความมั่นคงบริเวณชายแดน  ปัญหาชนกลุ่มน้อย  และปัญหายาเสพย์ติด

ด้วยเหตุนี้  เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุวัตถุประสงค์  ทางโครงการจึงแยกปัญหาออกเป็น ๓  ประเด็น  ได้แก่

-    ปัญหาสิ่งแวดล้อม

-    ปัญหาปากท้อง

-    ปัญหาความเข้าใจและความจริงใจ

ในส่วนของปัญหาด้านปากท้องนั้น  ได้จัดให้มีการจัดทำแปลงเกษตร  เพื่อเป็นอาหารหมุนเวียนแก่

เด็กและแบ่งเบาภาระกองทุนที่จัดตั้งขึ้น  ซึ่งมีจำนวนจำกัดให้เป็นกองทุนหมุนเวียน  เนื่องจากในการดำเนินงานของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก  มีโครงการอาหารกลางวันและอาหารเสริมแก่เด็กด้วย  แต่การดำเนินงานในระยะแรกไม่ประสบผลสำเร็จ  เพราะบุคลากรที่ดำเนินงานเบื้องต้นนั้น  เป็นครู  ผู้ดูแลเด็ก  ไม่มีความรู้ความชำนาญเพียงพอ

จนอาจารย์วิฑูรย์  รัตนา นักวิชาการเกษตรอาวุโสได้เข้ามาแนะนำวิธีการแก้ปัญหาอย่างครบวงจรให้  โดยการนำ โครงการเกษตรผสมผสานเพื่อการอนุรักษ์ เข้ามาใช้ในพื้นที่  ตั้งแต่เมื่อ  ๕  มกราคม  ๒๕๓๗  การดำเนินงานด้านนี้จึงประสบผลเป็นที่น่าพอใจ

แนวคิดและหลักการในการดำเนินงาน  ประกอบด้วย

-  ให้ชาวบ้านและเกษตรกรได้เรียนรู้และเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ดิน น้ำ  สภาพแวดล้อมและวิถีชีวิต

-  ให้ชาวบ้านสามารถใช้พื้นที่ทำการเกษตรและเลี้ยงสัตว์  ที่เหมาะสมกับปัญหาสภาพแวดล้อม  (เกษตรครบวงจร) เพื่อการดำรงชีวิต  โดยมีรายได้พอยังชีพ  ขณะเดียวกันก็สามารถรักษาพื้นที่ในส่วนที่ควรเป็นป่าไม้ไว้ได้อย่างสมบูรณ์  พร้อมกับทำการฟื้นฟูสภาพ (ไร่เก่า) ที่เสื่อมโทรมให้ดีขึ้นด้วย

-  สนับสนุนกิจกรรมที่ก่อให้เกิดรายได้แก่ชาวบ้าน  ซึ่งไม่ส่งผลกระทบต่อวัฒนธรรม  การช่วยเหลือเกื้อกูลกันของชาวบ้าน  คือไม่ทำให้ชาวบ้านเห็นความสำคัญของเงินมากกว่าคุณค่าของความร่วมมือระหว่างกัน

-  ส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูกพืช ๓ ชนิด  ดังนี้

-   พืชหลัก  ได้แก่  ไม้ผลเมืองหนาว

-   พืชหมุนเวียน  ได้แก่  ธัญพืชและผักต่างๆ

-   ไม้ใช้สอย  ได้แก่  ไม้โตเร็ว

โดยหลักเกณฑ์ในการส่งเสริม  มุ่งให้ชาวบ้านใช้ประโยชน์โดยตรงเป็นหลัก  ทั้งนี้  ต้องไม่ส่งผล

เสียต่อระบบนิเวศวิทยา  ทั้งทางตรงและทางอ้อม  พร้อมกันนั้นก็จัดให้มีตลาดรองรับหรือมีกรรมวิธีในการแปรรูปที่ชาวบ้านเรียนรู้และทำได้เอง

ในการดำเนินงาน ก่อนให้ชาวบ้านนำไปดำเนินการในที่ดินของตนนั้น  ทางโครงการได้จัดเตรียมศูนย์สาธิตและฝึกอบรมเกษตรผสมผสาน  เพื่อการอนุรักษ์ขึ้น  ในพื้นที่ที่ซึ่งอยู่ในเขตติดต่อกับศูนย์พัฒนาเด็กเล็กหมู่บ้านแม่จันหลวง  โดยปรับพื้นที่ขั้นบันไดรวมเนื้อที่ ๗๒  ไร่  ปลูกพืชหมุนเวียน  ทั้งพืชไร่และไม้ผล  เท่าที่สามารถจัดหาและเพาะได้เอง  อาทิ  ข้าวไร่  ข้าวโพด  ถั่วต่างๆ พืชผักสวนครัว  บ๊วย  ท้อ  ลิ้นจี่  ทราย  หญ้าแฝก  กล้วย  และมะละกอ  เป็นต้น  รวมทั้งสิ่งก่อสร้างต่างๆ  เช่น  เรือนอบ ๑ หลัง  เรือนเพาะชำกล้าไม้  ๑  หลัง  คอกหมู ๑ หลัง  คอกวัว  ๑  หลัง  เล้าไก่ไข่ ๑ หลัง  เล้าไก่เนื้อ ๑ หลัง  บ่อปลา ๒ บ่อ  บ่อเก็บน้ำล้นทิ้งชาวบ้าน ๑ บ่อ  ห้องเก็บพัสดุ  อุปกรณ์เกษตร ๑ หลัง

ระหว่างดำเนินการสาธิตได้สอนให้ชาวบ้านได้เรียนรู้ไปพร้อมด้วย โดยมีเจ้าหน้าที่ประจำศูนย์  ๒  คน  สำหรับในพื้นที่ซึ่งชันมากจะทำการปลูกป่ากล้วย ป่าไผ่ ส่วนพื้นที่เหนือแนวน้ำทำการปลูกป่าถาวร และป่าไม้ใช้สอย โดยกรมป่าไม้ใช้สอย โดยกรมป่าไม้ได้ลงกล้าไม้ไว้เรียบร้อยแล้ว พันธุ์ไม้ที่ปลูกประกอบด้วย สนสามใบ นางพญาเสือโคร่ง แอปเปิ้ลป่า ประดู่ และขี้เหล็ก เป็นต้น นอกจากนั้นยังทำการเลี้ยงไก่ไข่ หมูพันธุ์เหมยซาน ปลานิล และม้าไว้ด้วย

ผลการดำเนินงานช่วยให้ชาวบ้านมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการจ้างงาน และได้มีโอกาสเรียนรู้การทำเกษตรผสมผสานเชิงปฏิบัติพร้อมกันไปด้วย นอกจากนั้นเด็กนักเรียนยังมีโอกาสได้ปฏิบัติในแปลงสาธิตในชั่วโมงเรียนวิชาเกษตรด้วยตนเอง

มิใช่เพียงเท่านั้น หากแต่ได้มีการนำชาวบ้านไปศึกษาดูงานและเข้ารับการฝึกอบรมเกษตรผสมผสานอย่างต่อเนื่อง โดยทางโครงการได้จัดเตรียมแผนงานสนับสนุนชาวบ้าน ด้วยการประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐทั้งทางด้านวิชาการ และการขอรับการสนับสนุนพันธุ์พืช  พันธุ์ไม้  และพันธุ์สัตว์ เพื่อเป็นกองทุนหมุนเวียนสมทบส่วนหนึ่งด้วย ช่วยให้ชาวบ้านสามารถริเริ่มดำเนินการเกษตรผสมผสานในพื้นที่ทำกินของตนเองได้ นับเป็นผลสำเร็จที่น่าพอใจในระดับหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม งานพัฒนาเขตอภัยทานวัดสันติคีรี  ดอยแม่สลอง ก็ยังคงต้องอาศัยความร่วมแรงร่วมใจ พร้อมด้วยกำลังใจ และจตุปัจจัยต่าง ๆ สนับสนุนอย่างต่อเนื่อง จากทุกฝ่าย ทุกองค์กร ทั้งภาครัฐ และภาคเอกชน ตลอดจนประชาชนทั่วไป เพื่อคืนสภาพป่าอันสมบูรณ์ให้ธรรมชาติอีกครั้งหนึ่ง





บทความล่าสุด