สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินนำนักเรียนนายร้อย จปร. มาศึกษาประวัติศาสตร์ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย อาคารซึ่งจัดเป็นที่ประทับรับรอง เป็นอาคารที่สร้างตั้งแต่ ปี ๒๕๑๐ นับว่าเก่าแก่มาก แต่ผมก็รู้สึกภูมิใจมากที่สามารถเนรมิตอาคารดังกล่าวให้เป็นเรือนที่ประทับ และที่พักของคณะข้าราชบริพาร ตลอดจนผู้ตามเสด็จ รวมทั้งนักเรียนนายร้อยอีกประมาณ ๒๐๐ นายได้ และจากนั้นเป็นต้นมา อาคารดังกล่าวก็ได้แปรสภาพเป็นบ้านพักรับรองมาจนทุกวันนี้
ประวัติศาสตร์แคว้นล้านนาเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่า ส่วนใหญ่มีที่มาจากหลักฐานลายลักษณ์อักษรที่เล่าในลักษณะของปรัมปราคดี และตำนานพงศาวดาร ด้วยเหตุนี้ ที่มาของแคว้นล้านนาจึงมีอดีตยาวนานนับเป็นพันปี
ณ บริเวณลุ่มน้ำกก น้ำอิง อ้นเป็นที่ตั้งของนครรัฐอิสระเล็ก ๆ คือเมืองเชียงราย ที่พระเจ้าเม็งราย หรือพ่อขุนมังราย ได้ทรงสร้างและมีกษัตริย์หลายพระองค์ครองเมืองสืบต่อกันมานั้นมีความสัมพันธ์กับแว่นแคว้นใกล้เคียงมาโดยตลอด ภายหลังเมื่อเสื่อมอำนาจลงก็ได้รวมกับพม่าและไทย
ในรัชกาลที่ ๑ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ประเทศไทยได้ปกครองเมืองเชียงรายในลักษณะของประเทศราช ต่อมาเมื่อมีการปฏิรูปการปกครองครั้งใหญ่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์โปรดให้รวมแคว้นล้านนาเข้าเป็นมณฑล และได้เปลี่ยนเป็นจังหวัดในกาลต่อมา
ด้วยความน่าสนใจของประวัติศาสตร์ดินแดนล้านนา พลตรี หญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (พระอิสริยยศในขณะนั้น) จึงเสด็จพระราชดำเนินนำคณาจารย์ และนักเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าฯ ไปทัศนศึกษาโบราณสถานและภูมิประเทศจังหวัดเชียงราย ระหว่าง ๒๕-๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ เพื่อศึกษาความเป็นมาของล้านนา และเชียงราย ในแง่มุมที่เกี่ยวกับ
- ศิลปะ วัฒนธรรม และศาสนา ด้วยการไปทัศนศึกษาวัดหลายแห่ง เพราะวัดเป็นศูนย์รวมของสังคม ทำให้เห็นประวัติความเป็นมาของผู้คนในบริเวณนั้น ตลอดจนลักษณะทางศิลปะ ความเชื่อถือท้องถิ่น และอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากภายนอก
- ประวัติศาสตร์ เพื่อศึกษาถึงการตั้งการเมือง ณ ที่นั้น ว่ามีข้อมีและข้อเสียอย่างไร ตลอดจนเส้นทางเดินทัพในยุคก่อน และเรื่องเส้นเขตแดนของประเทศ ซึ่งมีความสำคัญตลอดเวลา
- เศรษฐกิจ และการพัฒนา การศึกษาด้านนี้เพื่อให้รู้ลักษณะทางกายภาพของจังหวัดเชียงราย โดยทำการสำรวจภูมิประเทศตั้งแต่อยู่บนเครื่องบิน และสำรวจถนนสองข้างทางในขณะอยู่บนรถยนต์ รวมไปถึงพิจารณาสภาพพื้นดิน ความสูงต่ำ สภาพหิน ดิน พืชพันธุ์ ธรรมชาติ เป็นต้น
- กิจกรรมทางการเกษตรอื่น ๆ อาทิ โครงการหลวงอาหารสำเร็จรูปไร่แม่ฟ้าหลวง ในแง่มุมที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ ทั้งในปัจจุบัน และอนาคต ทางค่ายเม็งรายมหาราช รู้สึกปลื้มปีติเป็นล้นพ้น ที่ได้มีโอกาสรับเสด็จฯ โดยได้จัด “ห้องพระยาเม็งราย” ถวายเป็นที่ประทับแรม มีหน่วยราชการอื่น ๆ ให้การสนับสนุนในการเตรียมการรับเสด็จในครั้งนี้ด้วย ได้แก่
- สถาบันเทคโนโลยีเกษตรกรรมแม่โจ้
- แขวงการทางจังหวัดเชียงราย
- สำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบทจังหวัดเชียงราย
- การไฟฟ้าเขต ๑ จังหวัดเชียงราย และสำนักงานการไฟฟ้าจังหวัดเชียงราย
- สำนักงานบริการโทรศัพท์จังหวัดเชียงราย
- ส่วนราชการอื่น ๆ ในจังหวัดเชียงราย
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินถึงค่ายเม็งรายมหาราชเมื่อ ๒๕ พฤศจิกายน ๒๕๓๒ เวลา ๒๐.๔๕ ในการนี้ พลตรี แป้ง ในฐานะผู้บังคับการจังหวัดทหารบกเชียงราย ได้เฝ้ารับเสด็จฯ และได้ทูลเกล้าฯถวายหนังสือค่ายเม็งรายมหาราช พร้อมทูลเชิญเสวยพระกระยาหารค่ำ ณ เรือนรับรอง
ก่อนเสด็จพระราชดำเนินกลับ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกกุมารี ทรงปลูกต้นสิบสองปันนา จำนวน ๓ ต้น ณ บริเวณเรือนรับรอง จังหวัดทหารบกเชียงราย และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ข้าราชการและครอบครัวเข้าเฝ้า และทรงร่วมฉายพระบรมฉายาลักษณ์ด้วย
